I. Sơ lược lịch sử về tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội:
Do đòi hỏi của dư luận và do sức ép ngày càng tăng của các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng quan tâm tới trách nhiệm toàn diện của các công ty về hoạt động của họ không những đối với thị trường trong nước mà còn đối với thị trường toàn cầu. Tháng 6/2000, tại thành phố cảng của Tây Ban Nha được sự tài trợ của Văn phòng tiêu chuẩn Trinidad và Tobagô, Uỷ ban chính sách người tiêu dùng của Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (Committee on Consumer Policy –ISO/COPOLCO) đã tổ chức một cuộc hội thảo với chủ đề “Trách nhiệm xã hội của công ty- Những khái niệm và giải pháp”.
Tháng 5/2001, Uỷ ban ISO/COPOLCO bắt đầu nghiên cứu tính khả thi các tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội của công ty và tổ chức diễn đàn về quan điểm của các nhóm xã hội có liên quan. Diễn đàn đã tạo nên cuộc trao đổi rộng rãi về vai trò có thể của tiêu chuẩn trong việc xác định các yếu tố trách nhiệm xã hội của công ty. Diễn đàn đã xác định cơ chế để nâng cao nhận thức và thúc đẩy đối thoại xây dựng về những sáng kiến mới và hiện có về trách nhiệm xã hội của công ty và mối liên quan của chúng. Qua diễn đàn này đã nảy sinh một dự án tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội.
Tháng 9/2002, Ban quản lý kỹ thuật của Tô chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ( viết tắt là ISO/TMB) đã thành lập Nhóm cố vấn chiến lược bao gồm các chuyên gia của liên nhóm xã hội để tiến hành khảo sát kỹ hơn liệu ISO/TMB nên hay không nên xây dựng tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội công ty (Corporate Social Responsibility - CSR).
Tháng 2/2003, Sau một thời gian nghiên cứu về việc xây dựng tiêu chuẩn CSR, Nhóm cố vấn chiến lược kiến nghị với ISO/TMB cần xây dựng tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội không chỉ với công ty sản xuất kinh doanh mà còn áp dụng đối với tất cả các tổ chức nói chung.
Tháng 4/2004, Nhóm cố vấn chiến lược đã gửi một bản báo cáo và kiến nghị cuối cùng lên ISO/TMB nêu rõ sự cần thiết xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội (Social Responsibility - SR). Trên cơ sở bản báo cáo và kiến nghị của Nhóm cố vấn chiến lược đồng thời được sự tài trợ của Viện tiêu chuẩn Thụy Điển, ISO/TMB đã tổ chức hội nghị quốc tế về trách nhiệm xã hội tại Stôckhôm, Thụy Điển. Hội nghị đã có 355 đại biểu của 66 quốc gia tham gia, trong đó có 33 quốc gia là nước đang phát triển, đại diện cho các nhóm xã hội chủ yếu.
Qua thảo luận, hội nghị đã thống nhất kiến nghị với Tổ chức ISO cần xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội. Tại cuộc họp sau đó, ISO/TMB cho rằng việc nghiên cứu khả thi là không cần thiết và nên tiến hành xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về SR càng sớm càng tốt. Chấp nhận kiến nghị của Nhóm cố vấn kỹ thuật, ISO/TMB đã ra nghị quyết số 35/2004 về việc ISO sẽ xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội (viết tắt là SR) và ký hiệu là ISO 26000, đồng thời yêu cầu các quốc gia thành viên của ISO đề cử một thành viên đại diện cho nước đang phát triển và một thành viên đại diện cho nước phát triển vào Ban lãnh đạo và thư ký kép nhóm công tác của ISO/TMB về xây dựng tiêu chuẩn quốc tế trách nhiệm xã hội viết tắt là ISO/TMB/ WG SR.
Ban lãnh đạo và thư ký kép nhóm công tác ISO/TBM/WG SR là một trong những biện pháp được ISO/TBM áp dụng để khuyến khích sự tham gia tích cực hơn vào việc xây dựng tiêu chuẩn SR của các nước đang phát triển, gồm 110 trong tổng số 146 quốc gia thành viên của ISO.
Theo sự giới thiệu của các nước thành viên thì có 5 cặp nhóm nước được đề cử vào Ban lãnh đạo và thư ký kép nhóm công tác là:
- Thuỵ Điển- Brazil,
- Nhật Bản -Thái Lan,
- CHLB Đức- Hàn Quốc,
- Đan Mạch-Tanzanhia,
- CHLB Đức-Côlumbia.
Sau khi cân nhắc và tham khảo Hội đồng cố vấn, tháng 9/2004, ISO/TMB đã quyết định chọn:
- Viện tiêu chuẩn hoá Thuỵ Điển (SIS) đại diện cho khối nước phát triển.
- Hội tiêu chuẩn kỹ thuật cuả Brazil (ABNT) đại diện cho khối nước đang phát triển vào Ban lãnh đạo và thư ký kép nhóm công tác ISO/TMB/WG SR.
Tháng 10/2004, ISO/TMB đã xuất bản Dự án công việc mới (viết tắt là NWIP) về xây dựng tiêu chuẩn quốc tế SR để các quốc gia thành viên nghiên cứu và tiến hành bỏ phiếu trong vòng 3 tháng. Mục đích của Dự án là xây dựng một tài liệu hướng dẫn được viết dưới dạng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, dễ sử dụng và yêu cầu không dùng cho việc chứng nhận của cơ quan thứ 3.
Tháng 1/2005, có 32 trên 37 nước tham gia bỏ phiếu đã đồng ý chấp thuận về NWIP và sẵn sàng tham gia công việc xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội.
NWIP được thông qua, có nội dung là:
- Hỗ trợ các tổ chức trong việc xác định trách nhiệm xã hội của mình, mặc dù có khác nhau về văn hoá, xã hội, môi trường, luật pháp và điều kiện phát triển kinh tế.
- Cung cấp các hướng dẫn thực hành có liên quan đến hoạt động trách nhiệm xã hội, nhận biết và lôi cuốn các tổ chức và cá nhân liên quan, đồng thời nâng cao độ tin cậy của các báo cáo và khuyến cáo về trách nhiệm xã hội.
- Nhấn mạnh các kết quả thực hiện và biện pháp cải tiến.
- Nâng cao lòng tin và sự hài lòng của khách hàng và các đối tượng khác về tổ chức đó.
- Phù hợp và không tạo ra mâu thuẫn với tài liệu, định ước, công ước và các tiêu chuẩn quốc tế hiện có.
*Không có ý định làm giảm quyền hạn của Chính phủ trong việc xác định trách nhiệm xã hội đối với các tổ chức.
- Khuyến khích dùng thuật ngữ chung trong lĩnh vực trách nhiệm xã hội.
- Mở rộng nhận thức về trách nhiệm xã hội.
Sau khi được chọn là Ban lãnh đạo và thư ký kép của Nhóm công tác về xây dựng tiêu chuẩn ISO 26000, cơ quan tiêu chuẩn hoá Thụy Điển và Brazil đã giới thiệu các Ông, Bà vào Ban lãnh đạo Nhóm công tác WG SR là:
- Chủ tịch: Ông Jorge Cajazeira - ABNT Brazil.
- Phó Chủ tịch: Bà Catarina Munck - SIS Thụy Điển.
- Thư ký: Bà Kristina Sandberg - SIS Thụy Điển, Ông Eduardo Santiago - ABNT Brazil
II. Trình tự và quá trình xây dựng tiêu chuẩn ISO 26000:
Để đảm bảo tiêu chuẩn quốc tế mới sẽ là tài liệu liên quan toàn cầu, được hậu thuẫn của cộng đồng quốc tế và được xây dựng theo phương thức mở và công khai, minh bạch thì quá trình xây dựng phải được qui định rõ ràng. Sau đây là những giai đoạn khác nhau của việc xây dựng tiêu chuẩn:
1. Dự án tiêu chuẩn mới:
Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) sẽ gửi Phiếu về Dự án tiêu chuẩn mới cho các thành viên để nghiên cứu,xem xét và tiến hành bỏ phiếu trong thời hạn 3 tháng.
2. Dự thảo công việc:
Sau khi Dự án tiêu chuẩn mới được chấp nhận, trong thời hạn 6 tháng Ban thư ký Nhóm công tác (WG) sẽ tiến hành xây dựng Dự thảo công việc đầu tiên và gửi cho tất cả thành viên của Nhóm công tác để nghiên cứu và góp ý.
3. Dự thảo cấp uỷ ban:
Nhóm công tác gồm các chuyên gia của các nhóm xã hội đại diện khác nhau sẽ suy nghĩ, thảo luận, phản bác các ý kiến bình luận, góp ý về Dự thảo công việc cho đến khi đạt được sự đồng thuận về một Dự thảo cấp uỷ ban. Giữa các lần họp, các chuyên gia tiếp tục công việc xây dựng tiêu chuẩn bằng cách trao đổi ý kiến qua thư từ. Do vậy, phương tiện tiếp xúc, trao đổi của các chuyên gia là e-mail. Trong vòng 12 tháng, sau khi Dự án xây dựng tiêu chuẩn được chấp nhận, Dự thảo cấp uỷ ban sẽ được hoàn thành. Dự thảo cấp uỷ ban sẽ được gửi cho tất cả các thành viên của Nhóm công tác để bình luận, nhận xét, góp ý và bỏ phiếu theo thời hạn qui định là 3 tháng. Thư ký nhóm công tác sẽ tổng hợp, cân nhắc từng chi tiết góp ý của các thành viên nhóm công tác, và từng bước bổ sung, hoàn thiện Dự thảo cấp uỷ ban cho đến khi đạt được sự nhất trí chấp nhận tài liệu đó là Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế ( viết tắt là DIS ).
4. Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế:
Tài liệu DIS sẽ được gửi cho các thành viên của ISO để nhận xét, góp ý và bỏ phiếu trong vòng 5 tháng. Tại nhiều quốc gia thành viên ISO có thủ tục công bố dự thảo tiêu chuẩn trên phương tiện thông tin đại chúng để các đối tác quan tâm biết và tham gia góp ý. Các quốc gia này thu thập các ý kiến phản hồi và tổng hợp thành ý kiến của của họ và gửi cho ISO.
5. Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế cuối cùng (FDIS):
Nếu việc bỏ phiếu về Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế đạt yêu cầu, thì tài liệu đã được chỉnh sửa sẽ được gửi cho các thành viên của ISO như là Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế lần cuối để chấp nhận. Thơì hạn qui định cho việc xem xét chấp nhận tiêu chuẩn là 2 tháng và việc bỏ phiếu chỉ có 3 khả năng lựa chọn: Đồng ý ( Yes ), Không đồng ý (No ), Không bỏ phiếu.
6. Phát hành tiêu chuẩn quốc tế:
Nếu việc bỏ phiếu về Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế lần cuối đạt được theo qui định thì tài liệu sẽ được phát hành là Tiêu chuẩn quốc tế.
A. Hội nghị lần thứ 1 của Nhóm công tác ISO/TBM/WG SR tại Brazil:
Nhóm công tác ISO/TMB/WG SR đã tổ chức Hội nghị tại thành phố Salvađo bang Bahia, Brazil từ 7-11/3/2005 để thảo luận về nội dung chiến lược của tiêu chuẩn SR. Tham dự Hội nghị có hơn 300 chuyên gia và đại biểu của các tổ chức quốc tế, trong đó có 225 chuyên gia đại diện cho 43 nước thành viên ISO gồm 21 nước đang phát triển và 24 đoàn đại biểu của các tổ chức quốc tế liên quan và nhiều quan sát viên của các tổ chức quốc tế khác.
Tổ chức ISO đã đổi mới cách thức làm việc bằng cách đảm bảo rằng Nhóm công tác WG SR sẽ đại diện cho quảng đại quần chúng bởi những chuyên gia đại diện cho những nhóm xã hội có quyền lợi khác nhau. Theo quan điểm của ISO, điều này chỉ có thể đạt được bởi số chuyên gia cân bằng của 6 nhóm xã hội đại diện tiêu biểu được chỉ định là :
- Nhóm xã hội đại diện cho công nghiệp,
- Nhóm xã hội đại diện cho cơ quan Chính phủ,
- Nhóm xã hội đại diện cho người lao động,
- Nhóm xã hội đại diện người tiêu dùng,
- Nhóm xã hội đại diện cho tổ chức phi chính phủ,
- Nhóm xã hội đại diện cho các đối tượng khác.
Theo qui định của ISO, nhóm công tác WG SR cũng còn phải đảm bảo cân bằng về giới và về địa lý nữa.
Phương pháp xây dựng tiêu chuẩn truyền thống của ISO là mỗi nước thành viên cử một đại diện tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế. Nhưng phương pháp mà ISO áp dụng cho tiêu chuẩn SR cho phép các nước thành viên ISO tham gia có thể đề cử tối đa 6 chuyên gia ( trong đó mỗi người đại diện cho 1 nhóm xã hội đã nêu ở trên). Mặt khác các đại biểu đại diện cho các tổ chức quốc tế có thể tham gia trực tiếp vào các nhóm công tác này. Đây là điều mới không chỉ đối với đối với các nước thành viên ISO mà còn đối với các Nhóm công tác của ISO và ngay cả Tổ chức ISO nữa.
Hội nghị đã nhất trí thành lập Nhóm cố vấn chủ chốt (Chair’s Advisory Group-CAG) và 6 Tiểu ban giúp việc khác để giúp Ban lãnh đạo và thư ký kép nhóm công tác ISO/TBM /WG SR điều hành công tác xây dựng tiêu chuẩn SR.
Cuộc họp đầu tiên của WG SR đã tập trung thảo luận và các quyết định về phạm vi của tiêu chuẩn SR tương lai:
- Tài liệu tham chiếu của SR,
- Cấu trúc của SR,
- Phân chia công việc của các Tiểu nhóm công tác về SR,
- Xây dựng các thủ tục làm việc đặc biệt,
- Ấn định ngày ban hành và thông tin của nhóm công tác WG SR để thoả mãn sự quan tâm mong đợi của cộng đồng đối với dự án mới này của ISO.
Tại cuộc họp này Ban lãnh đạo Nhóm công tác ISO/TBM/WG SR đã quyết định những vấn đề sau:
- Quyết định về việc thành lập, phạm vi quyền hạn và thành viên của Nhóm cố vấn chủ chốt (CAG).
- Quyết định thành lập những Nhóm đặc nhiệm dưới đây:
a) TG 1 (Task Group 1): Tiểu ban công tác số 1 (Tài trợ và đảm bảo sự cam kết của các bên hữu quan) có nhiệm vụ:
- Xây dựng cơ chế tài trợ, khuyến khích các nước đang phát triển, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tích cực tham gia vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn SR.
- Đảm bảo việc gây quỹ và phân bổ quỹ cho các đối tượng nêu trên.
- Khuyến khích cơ quan thành viên của ISO tìm kiếm các quỹ tự có từ các cơ quan khác và từ các chính phủ.
- Xây dựng các tiêu chí để thu thập và phân bổ các nguồn hỗ trợ về kinh tế.
- Khuyến khích sự tham gia vào các công việc của ISO của các nước đang phát triển và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng.
b) TG 2 (Task Group 2): Tiểu ban công tác số 2 ( Thông tin liên lạc) có nhiệm vụ:
- Cung cấp thông tin về nhóm công tác (WG) để đảm bảo tính minh bạch, mở và công khai.
- Xây dựng các phương tiện hỗ trợ cho việc truyền bá thông tin,
- Hỗ trợ cho các nhóm đặc nhiệm (TG) khác bằng những thông tin của mình.
- Xây dựng kế hoạch về truyền thông và thúc đẩy các hoạt động của WG.
- Xây dựng các tiêu chí để phê dưyệt các sản phẩm của Tiểu ban.
c) TG 3 (Task Group 3): Tiểu ban công tác số 3 (Các thủ tục hoạt động) có nhiệm vụ:
- Giải quyết các ý kiến phản hồi về các thủ tục hoạt động.
- Tiếp nhận và phúc đáp các câu hỏi về áp dụng / giải thích các thủ tục.
- Đưa ra kiến nghị nếu cần thiết về các thủ tục mới hoặc đã được chỉnh lí trình lên Ban lãnh đạo Nhóm công tác.
- Biên soạn một bộ thủ tục hoạt động thống nhất của Nhóm công tác.
d) Thành lập 3 Tiểu nhóm đặc nhiệm tạm thời về các mặt có liên quan tới những vấn đề của tiêu chuẩn SR trong tương lai gồm:
1. Tiểu nhóm đặc nhiệm tạm thời ITG 4 (Interim Task Group 4) có nhiệm vụ: Khảo sát nhận định, cam kết, và thông tin của các bên hữu quan.
2. Tiểu nhóm đặc nhiệm tạm thời ITG 5 (Interim Task Group 5) có nhiệm vụ: Khảo sát các bố cảnh chủ đạo của SR: Các chủ đề, các định nghĩa, các nguyên tắc (các dạng khác nhau) và những điểm chung của các tổ chức và xã hội.
3. Tiểu nhóm đặc nhiệm tạm thời ITG 6 (Interim Task Group 6) có nhiệm vụ:
- Khảo sát cách dùng các từ trong tiêu chuẩn.
- Hướng dẫn phù hợp để tất cả các tổ chức hiểu bối cảnh chủ đạo của SR.
- Hướng dẫn phù hợp với đối với các loại hình tổ chức đặc thù.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ của mình, theo quyết định của Ban lãnh đạo WG SR các Tiểu nhóm đặc nhiệm tạm thời ITG 4, ITG 5, ITG 6 chuyển thành các Tiểu nhóm công tác TG 4, TG 5, TG 6 tương ứng với nhiệm vụ chủ yếu là tham gia biên soạn các phần của Dự thảo tiêu chuẩn SR.
- Thành lập Ban thẩm xét và xuất bản tiêu chuẩn.
- Thành lập Nhóm đặc nhiệm về chuyển dịch các tài liệu và tiêu chuẩn ISO 26000 từ tiếng Anh sang tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp.
- Chấp thuận các thủ tục hoạt động trong việc ra quyết định của nhóm công tác WG SR và của tất cả nhóm đặc nhiệm bổ sung của nhóm công tác.
- Chấp thuận các thủ tục hoạt động để giúp áp dụng Bản ghi nhớ về tiêu chuẩn SR mà Tổ chức ISO đã đạt được với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO). Bản ghi nhớ khẳng định sự hợp tác giữa các cơ quan để đảm bảo rằng tiêu chuẩn ISO 26000 là phù hợp và hỗ trợ cho các tiêu chuẩn của Tổ chức lao động quốc tế (ILO).
A.1. Thành lập nhóm liên lạc giữa các nước đang phát triển (viết tắt là DEVCO contact group)
Với sự hỗ trợ của Uỷ ban chính sách về các quốc gia đang phát triển của ISO (viết tắt là DEVCO), các thành viên là nước đang phát triển đã nhất trí thành lập nhóm liên lac nhằm mục đích sau:
- Thu thập các mối quan tâm chung của các nước đang phát triển.
- Đảm bảo các mối quan tâm của các nước đang phát triển sẽ được đề cập trong quá trình xây dựng dự thảo tiêu chuẩn hướng dẫn ISO SR.
- Chia xẻ thông tin về các vấn đề SR giữa các nước đang phát triển.
- Tạo điều kiện cho các nước đang phát triển tham gia liên tục các cuộc Hội nghị của Nhóm công tác WG SR.
- Tạo điều kiện cho việc tiếp tục nghiên cứu và nâng cao nhận thức và thực hiện trách nhiệm xã hội tại các nước đang phát triển theo tiêu chuẩn ISO SR.
- Tạo một diễn đàn được điều phối để giữ mối liên lạc giữa các nước đang phát triển.
Thành phần nhóm DEVCO contact group gồm:
Bà Adriana Alonso ( Columbia), Bà Perla Puterman (Venezuela), TS. Sneh Bhatla ( ấn Độ ), Bà Amarjit Kaur ( Malaysia), Ông Charles Nyangute ( Kenya), Ông Jonathan Hanks ( Nam Phi).
B. Hội nghị lần thứ 2 của Nhóm công tác ISO/TMB/WG SR tại Thái Lan:
Với sự tài trợ của Viện tiêu chuẩn công nghiệp Thái Lan (TISI) và Uỷ ban tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản (JISC), Hội nghị lần thứ 2 Nhóm công tác của ISO về trách nhiệm xã hội đã được tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan từ ngày 26-30/9/ 2005. Tham dự Hội nghị có khoảng 350 đại biểu đến từ 54 nước thành viên của ISO (trong đó 45 nước thành viên cử đại biểu tham gia nhõm công tác và 9 nước cử đại biểu dự với tư cách quan sát viên) và 24 cơ quan quốc tế cử đại diện tham gia nhóm công tác. So sánh với Hội nghị lần thứ nhất tổ chức tháng 3 năm 2005 tại Brazil, thì số lượng đại biểu tham gia vào nhóm công tác của các nước đang phát triển tăng lên rất đáng kể. Tại Hội nghị này, Ban lãnh đạo Nhóm công tác đã thông qua đề cương Yêu cầu cơ bản của tiêu chuẩn ISO 26000 gồm những nội dung chính sau:
0. Hướng dẫn.
Phần hướng dẫn này sẽ đưa ra các thông tin hoặc bình luận về nội dung của tiêu chuẩn hướng dẫn và những lý do liên quan đến việc chuẩn bị chúng. Hướng dẫn cũng sẽ mô tả mục đích của tiêu chuẩn hướng dẫn ở dạng cung cấp thông tin.
1. Phạm vi áp dụng.
Phần này sẽ khẳng định đối tượng của tiêu chuẩn hướng dẫn, về phạm vi và giới hạn về khả năng áp dụng của tiêu chuẩn.
2. Tài liệu tham chiếu.
Phần này liệt kê danh sách tài liệu cần thiết đọc có liên quan mật thiết đến tiêu chuẩn hướng dẫn.
3. Thuật ngữ và định nghĩa.
Phần này sẽ xác định thuật ngữ được sử dụng trong tiêu chuẩn hướng dẫn cần được định nghĩa và cung cấp các định nghĩa đó.
4. Ngữ cảnh về trách nhiệm xã hội mà các tổ chức cần tác động.
Phần này sẽ cung cấp ngữ cảnh lịch sử và hiện tại về trách nhiệm xã hội. Đồng thời phần này cũng tập trung vào những vấn đề về bản chất khái niệm trách nhiệm xã hội. Những vấn đề về nhóm xã hội đại diện liên quan cũng được qui định.
5. Những nguyên tắc trách nhiệm xã hội liên quan tới các tổ chức.
Phần này sẽ nêu những nguyên tắc rút ra từ các nguồn lực khác nhau và cung cấp các hướng dẫn liên quan đến các nguyên tắc này. Các nhóm xã hội đại diện tương ứng cũng sẽ được qui định.
6. Hướng dẫn về những chủ đề trách nhiệm xã hội chủ chốt.
Phần này sẽ cung cấp hướng dẫn riêng biệt về những vấn đề chủ đề chủ chốt và mối liên hệ giữa chúng với các tổ chức. Các nhóm xã hội đại diện tương ứng cũng sẽ được qui định.
7. Hướng dẫn các tổ chức trong việc áp dụng trách nhiệm xã hội.
Phần này sẽ cung cấp các hướng dẫn thực hành về ấp dụng và cải tiến công việc trách nhiệm xã hội trong các tổ chức, ví dụ như xây dựng chính sách, thực hành, định hướng, nhận biết các vấn đề, đánh giá việc thực hiện, báo cáo và truyền thông. Những nhóm xã hội đại diện tương ứng cũng được đề cập trong phần này.
8. Các phụ lục hướng dẫn.
Tiêu chuẩn hướng dẫn về trách nhiệm xã hội có thể sẽ bao gồm cả các phụ lục nếu thấy cần thiết.
9. Danh sách các tài liệu tham khảo.
Liệt kê danh sách tài liệu tham khảo cần thiết đối với tiêu chuẩn SR.
Công việc dự thảo nội dung của các phần 1,4,5,6 và 7 kể trên được phân công thực hiện cho 3 Tiểu nhóm công tác (TG) sẽ được thành lập trong khoảng thời gian khoảng 2 - 3 tháng tuỳ thuộc vào kế hoạch do Ban lãnh đạo nhóm công tác WG SR quyết định nhằm đảm bảo cân bằng của 6 nhóm xã hội đại diện.
Những phần chính còn lại của nội dung tiêu chuẩn ISO 26000 chưa được giao cho Tiểu nhóm công tác hoặc đơn vị nào.
B.1. Về khái niệm Nhóm xã hội đại diện trong tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội.
Các đại biểu tham gia các nhóm công tác về trách nhiệm xã hội tại Băng Cốc, Thái Lan đã thảo luận rất sôi nổi về khái niệm Nhóm xã hội đại diện chủ yếu tham gia xây dựng tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội. Theo qui định của ISO thì mỗi nước thành viên cử tối đa 6 chuyên gia đại diện cho 6 nhóm xã hội đại diện chủ yếu, nhưng từng nước thành viên ISO lại hiểu khái niệm này rất khác nhau. Với việc thừa nhận tầm quan trọng của việc tham gia cân bằng về các Nhóm xã hội đại diện trong việc xây dựng tiêu chuẩn SR, Tổ chức ISO khẳng định rằng các chuyên gia tham gia trong các Nhóm công tác về SR cần được tổ chức trên cơ sở 6 Nhóm xã hội đại diện. Để đảm bảo tính thống nhất trong từng Nhóm xã hội đại diện về cách tiếp cận vấn đề và bảo vệ quyền, lợi ích thoả đáng của nhóm, cũng như sau khi bàn bạc, thảo luận trong từng Nhóm xã hội đại diện và có sự tham vấn của Tổ chuyên gia chủ chốt, ISO đã đưa ra định nghĩa về các Nhóm xã hội đại diện là:
1. Nhóm xã hội đại diện cơ quan Chính phủ: bao gồm các chuyên gia được lựa chọn chính thức bởi cơ quan chính phủ hoặc liên chính phủ để đại diện cho cơ quan đó.
- Trong phần lớn trường hợp, chuyên gia này phải là công chức nhận lương, mặc dù cơ quan chính phủ hoặc liên chính phủ có thể lựa chọn người nào đó không phải là công chức chính phủ (chẳng hạn các Viện sĩ) làm đại diện cho cơ quan chính phủ.
- Theo định nghĩa này, Chính phủ có thể chỉ định cơ quan tiêu chuẩn quốc gia đại diện cho mình.
Từ “Government” bao gồm bất kì cơ quan thuộc khối quản lý công nào cho dù nó hoạt động ở địa phương, quốc gia, khu vực hay quốc tế. Cơ quan quản lý công có thể là Cục, Ban, Uỷ ban độc lập, Văn phòng, Hãng hoặc Công ty thuộc quyền kiểm soát của Chính phủ.
2. Nhóm xã hội đại diện cho tổ chức người tiêu dùng: bao gồm các chuyên gia đại diện của một tổ chức người tiêu dùng phải hoặc là:
- Cơ quan độc lập có trách nhiệm bênh vực quyền lợi của người tiêu dùng trước các tổ chức khác và trước chính phủ.
- Cơ quan đó hoạt động không vì lợi nhuận.
- Không thực hiện quảng cáo về quyền lợi thương mại mặc dù nó thể tham gia các hoạt động thương mại liên quan tới điều khoản thông tin tiêu dùng và khuyến khích các công việc riêng nào.
- Không bị tác động bởi bất kỳ đảng, phái chính trị nào, hoặc là:
- Tổ chức hoặc cơ quan đang hoạt động liên quan tới người tiêu dùng. Tổ chức hoặc cơ quan này có thể chuyên trách một trong các vấn đề của người tiêu dùng như tiêu chuẩn hoá, luật hoặc bảo vệ người tiêu dùng.
3. Nhóm xã hội đại diện cho công nghiệp: bao gồm các chuyên gia đại diện cho:
a) Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ và thực hiện quyền lợi thương mại cơ bản. Nhóm này bao gồm các doanh nghiệp cung cấp như cung cấp năng lượng và cung cấp nước, ngân hàng, truyền thông, các công ty vận chuyển hoặc công ty bảo hiểm. Các công ty này không phân biệt quy mô và thành phần kinh tế, đồng thời có thể hoạt động ở địa phương, khu vực hoặc quốc tế. Nhóm đối tác công nghiệp cũng bao gồm các tổ chức sử dụng lao động, các hội doanh nghiệp, các tổ chức công nghiệp đặc biệt và hội thương mại đại diện cho các ngành công nghiệp khác nhau tại các quốc gia, khu vực và quốc tế.
b) Không bao gồm các doanh nghiệp và các tổ chức khác cung cấp các dịch vụ liên quan đến tiêu chuẩn hoá như chứng nhận, đăng ký, công nhận và các dịch vụ tư vấn khác có thể gây nhầm lẫn về quyền lợi. Các dịch vụ tham vấn và tư vấn nói chung thường là không thuộc nhóm xã hội đại diện cho công nghiệp trừ khi các tổ chức này đã được chấp nhận đại diện cho doanh nghiệp hoặc tổ chức sử dụng lao động trong quá trình làm việc của Nhóm công tác về SR hoặc được đề cử đại diện cho ngành công nghiệp bởi cơ quan tiêu chuẩn quốc gia.
4. Nhóm xã hội đại diện cho người lao động: Theo Công ước 135 của Tổ chức lao động quốc tế thì đại diện cho người lao động là chuyên gia được thừa nhận theo Luật lao động quốc gia hoặc trong thực tế chuyên gia có thể là:
a) Đại diện cho nghiệp đoàn thương mại, chủ yếu là đại diện được chỉ định hoặc bầu cử bởi các nghiệp đoàn thương mại hoặc các thành viên của nghiệp đoàn thương mại đó.
b) Đại diện được bầu cử chủ yếu là đại diện được bầu cử tự do bởi những người lao động thực hiện liên quan đến các điều khoản qui định của Luật lao động quốc gia hoặc các văn bản quy phạm pháp luật liên quan hoặc các điều khoản của các Hiệp định tổng hợp và chức năng của họ không bao gồm những hoạt động được thừa nhận như đặc quyền thường trực của liên đoàn thương mại tại các nước có liên quan.
5. Nhóm xã hội đại diện cho tổ chức phi chính phủ:
Theo Tổ chức ISO đại diện cho tổ chức phi chính phủ được định nghĩa như sau: là tổ chức phi lợi nhuận của các cá nhân hoặc của các đoàn thể có mục tiêu vì quyền lợi công cộng liên quan đến trách nhiệm xã hội hoặc bất kỳ vấn đề liên quan tới công tác xã hội.
Những căn cứ dưới đây có thể được xem xét về tổ chức phi chính phủ:
- Các bộ phận của tổ chức phi chính phủ không được tham gia xây dựng tiêu chuẩn hoặc các công việc dịch vụ liên quan đến tiêu chuẩn.
- Tổ chức phi chính phủ không được đại diện cho cơ quan chuyên ngành hoặc cơ quan chính phủ, công nghiệp, liên đoàn lao động hoặc nhóm người tiêu dùng.
6. Nhóm xã hội đại diện cho tổ chức và cá nhân cung cấp dịch vụ, tư vấn, nghiên cứu… trong lĩnh vực trách nhiệm xã hội, gồm :
- tổ chức và cá nhân không thuộc các nhóm xã hội kể trên thực hiện tuyên truyền, phổ biến những hiểu biết về SR thông qua việc đào tạo, huấn luyện, học và nghiên cứu hàn lâm.
- tổ chức và cá nhân không thuộc các nhóm xã hội kể trên xây dựng tiêu chuẩn tự nguyện, quy phạm thực hành và các phương tiện liên quan tới SR.
- tổ chức và cá nhân không thuộc các nhóm xã hội kể trên cung cấp dịch vụ liên quan đến việc áp dụng và hỗ trợ các hoạt động về SR.
B.2. Về kế hoạch thực hiện dự án xây dựng tiêu chuẩn ISO 26000
Hội nghị của Nhóm công tác WG SR lần thứ 2 tại Băng Cốc đã đưa kế hoạch thực hiện dự án xây dựng tiêu chuẩn như sau:
- Đầu năm 2006 nhóm công tác WG SR sẽ đưa ra Dự thảo làm việc đầu tiên.
- Vào khoảng tháng 9 – tháng 10/2007 nhóm công tác WG SR sẽ đưa ra Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế – Dự thảo ISO 26000.
- Tháng 9/2008 Dự thảo tiêu chuẩn quốc tế cuối cùng sẽ hoàn thành.
- Tháng 10-12/2008, Tiêu chuẩn quốc tế ISO 26000 dự kiến sẽ được ban hành.
C. Hội nghị lần thứ 3 của Nhóm công tác ISO/TBM/WG SR tại Bồ Đào Nha.
Hội nghị lần thứ 3 của Nhóm công tác về tiêu chuẩn SR đã được tổ chức tại Lisbon, Bồ Đào Nha từ 15 – 19 / 5/2006 với sự tài trợ của Viện chất lượng Bồ Đào Nha và các tổ chức khác của Bồ Đào Nha. Tham dự Hội nghị có hơn 320 đại biểu đến từ 55 quốc gia thành viên của ISO và của 26 Tổ chức quốc tế có liên quan.
Sau Hội nghị toàn thể tại Băng Cốc, Thái Lan, các Tiểu nhóm công tác TG4, TG5, TG6 đã tích cực làm việc để đưa ra Dự thảo công việc lần thứ 1 (Working Draft - WD1) của ISO 26000 dựa trên Yêu cầu cơ bản đã được nhất trí tại Băng Cốc. Hội nghị lần thứ 3 của Nhóm công tác tại Lisbon có nhiệm vụ:
- Nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, bình luận đã nhận được đối với Dự thảo làm việc lần thứ 1 để tiếp tục xây dựng Dự thảo công việc lần thứ 2 sau khi Hội nghị tại Lisbon kết thúc. Tại Hội nghị này, Nhóm công tác WG SR đã thảo luận về những ý chính liên quan đến hơn 2100 các ý kiến đóng góp và bình luận đã nhận được từ các chuyên gia và các nước khác nhau về nội dung của Dự thảo công việc lần thứ 1.
- Hoàn thiện khung thủ tục hoạt động của Nhóm công tác WG SR để nâng cao hơn nữa sự tham gia cũng như trách nhiệm và độ tin cậy trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn SR. Đồng thời Nhóm công tác WG SR cũng tiếp tục xây dựng phương tiện truyền thông để tuyên truyền nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội trên toàn thế giới, tầm quan trọng của tiêu chuẩn SR, cũng như việc tính đến quyền lợi của các nhóm xã hội khác nhau có thể được chia sẻ trong tiêu chuẩn ISO 26000 và trong các hoạt động trách nhiệm xã hội khác nữa.
Hội nghị Lisbon đã thông qua 31 nghị quyết về các vấn đề khác nhau liên quan đến quá trình xây dựng tiêu chuẩn SR, trong đó có việc thành lập thêm các Tiểu nhóm đặc nhiệm biên dịch các tài liệu về trách nhiệm xã hội và tiêu chuẩn SR từ tiếng Anh sang các thứ tiếng Arập, tiếng Nga.
Sau Hội nghị của nhóm công tác WG SR tại Băng Cốc, dự thảo nội dung tiêu chuẩn ISO 26000 có nhiều điểm bổ sung do các ý kiến đóng góp của các chuyên gia cũng như sự cố gắng lớn lao của các Tiểu nhóm tham gia biên soạn những phần dự thảo tiêu chuẩn SR. Hội nghị của nhóm công tác WG SR tại Lisbon là tiếp tục củng cố và xây dựng các mối quan hệ và sự đồng thuận giữa các chuyên gia từ các nhóm xã hội đại diện và các nước khác nhau. Có thể nói nhóm công tác WG SR là một cộng đồng Thế giới thu nhỏ nhưng họ có trách nhiệm rất lớn lao trước quang đại quần chúng rằng sự bàn bạc, tranh luận để đi đến đồng thuận liên quan đến SR đang dần đi đến mục tiêu. Sau đây xin giới thiệu sơ đồ tổ chức của Nhóm công tác về SR:
Sơ đồ
Lời kết
Mọi người đều biết rằng, tiêu chuẩn ISO 26000 được thiết kế với ý định dùng cho tất cả các tổ chức thuộc các loại hình khác nhau, ở cả khu vực công cộng và tư nhân tại các nước phát triển cũng như tại các nước đang phát triển. ISO 26000 sẽ bao gồm những hướng dẫn mà không có các yêu cầu đối với các tổ chức. Mặt khác tiêu chuẩn ISO 26000 không phải là hệ thống quản lý và nó không được dùng để chứng nhận như ISO 9000: 2000 và ISO 14001:2004. Nhóm công tác WG SR còn có một số cuộc Hội nghị để từng bước hoàn thiện nội dung dự thảo tiêu chuẩn ISO 26000. Hy vọng rằng ISO 26000 sẽ được ban hành vào cuối năm 2008.
Trịnh Tuấn Thanh
Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng
